Želja i namera da se osnuje Muzej pozorišne umetnosti Srbije potekle su od Branislava Nušića davne 1901. godine. Tokom prve polovine dvadesetog veka bilo je nekoliko pokušaja koji nisu sprovedeni u delo. Muzej je osnovan 28. novembra 1950. godine Uredbom Ministarstva za nauku i kulturu FNR Srbije. Polaznu osnovu za građenje fonda Muzeja pozorišne umetnosti Srbije činila je najrazličitija građa značajna za nacionalno pozorište, sistematski prikupljana od 1948. godine, povodom pripremanja prve posleratne izložbe o pozorištu tadašnje Jugoslavije. Prve prostorije Muzej dobija 1951. godine na mansardi zgrade Muzeja primenjenih umetnosti. Septembra 1952. godine preseljava se u adaptiranu kuću uglednog trgovca Miloja Božića u Gospodar Jevremovoj ulici 19, gde se nalazi i danas.Tada su se stekli uslovi za formiranje muzejskih zbirki : Pozorišne fotografije, Programi i plakati, Arhiva, Likovni i memorijalni predmeti, Audio i video zapisi Fond zaostavština, Specijalna biblioteka, Hemeroteka.

Pozorišnu umetnost karakteriše trenutnost, prolaznost. Pozorišna predstava, traje samo jedan ograničeni vremenski period, a nakon toga u fizičkom smislu nestaje. Nastavlja da živi samo u uspomeni i razmišljanju onih koji su joj prisustvovali. Stoga je neophodno očuvanje onih komponenti, delova teatarskog čina koji bi i nakon spuštanja zavese sačuvali verodostojne tragove i sliku o viđenom umetničkom delu.

Muzejski fond, tematski i hronološki sistematizovan kroz zbirke, nastoji da obuhvati sve predmete značajne za teatrološka istraživanja i proučavanje klasične dramske, operske i baletske umetnosti kao i novih multimedijalnih scenskih formi. Čine ga, istorijska građa i dokumentacija koja se odnosi kako na institucije, tako i na biografije pojedinih pozorišnih stvaralaca. Težimo da na jednom mestu sakupimo, čuvamo i prikažemo što više elemenata neophodnih za rekonstrukciju nekog minulog pozorišnog čina, od rukopisa drame i podataka o njenom nastanku, preko rediteljskih knjiga i beležaka koje svedoče o pozorišnoj predstavi, sve do fotografija, a kasnije i audio i video zapisa izvođenja, različitog propratnog materijala štampanog uz predstave, kritika i drugih izvoda iz štampe, svedočanstava izvođača, njihovih savremenika i potonjih istraživača. Pored podataka o profesionalnom radu, u Muzeju se nalaze i podaci o privatnom životu umetnika. Dragocene prepiske, fotografije, školska svedočanstva i brojni lični predmeti pomažu nam da kompletiramo sliku o određenim epohama, odnosno o institucijama i ljudima koji su u njima živeli i radili.
Krajem šezdesetih godina stalna muzejska postavka je ukinuta, uveden je sistem tematskih izložbi. One predstavljaju uže tematske celine: život i rad nekog pozorišnog umetnika, istorijski prikaz razvoja neke pozorišne institucije, osnovna obeležja neke epohe i slično. Muzej s ovim izložbama gostuje u zemlji i regionu, najčešće u pozorištima, domovima kulture ili u okviru programa teatarskih festivala. Svaku izložbu prati odgovarajući katalog.

Pored izložbene i izdavačke delatnosti, u Muzeju pozorišne umetnosti Srbije organizuju se susreti sa značajnim pozorišnim stvaraocima , okrugli stolovi pozorišnih kritičara, koncerti klasične muzike, promocije stručne literature, predstave kamernog teatra, proslave praznika, jubileja.